Bestuurlijke handhaving doorgezet ondanks legaliseringsperspectief

Inleiding
In vergunningstrajecten loopt de praktijk regelmatig voor op de formele besluitvorming. Activiteiten worden aangepast of uitgebreid, terwijl de benodigde omgevingsvergunning nog niet is verleend. Vaak wordt daarbij aangenomen dat concreet zicht op legalisering voldoende is om handhaving te voorkomen. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: “Afdeling”) laat echter al jaren zien dat dit geen vaste regel is. De uitspraak van 15 april 2026 bevestigt dat óók tijdens de behandeling van een kansrijke vergunningaanvraag handhavend kan worden opgetreden. Zorg ervoor dat je vooraf in kaart hebt gebracht welke vergunningen je nodig hebt en dat je deze hebt verkregen.

De uitspraak in het kort
In de uitspraak van 15 april 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:2081) oordeelt de Afdeling over handhavend optreden tegen een eendenslachterij waarvan de bedrijfsactiviteiten zonder vergunning waren uitgebreid. Een omwonende had het college om optreden verzocht vanwege overlast. Voor een deel van de activiteiten was een vergunningaanvraag ter legalisering ingediend, zodat in zoverre concreet zicht op legalisering bestond. Dat was volgens de Afdeling echter geen reden om van handhaving af te zien. Het college mocht vasthouden aan de geldende vergunningen en lasten onder dwangsom opleggen, onder meer vanwege de duur van de overtredingen en het ontbreken van zicht op volledige legalisering.

De lijn van de Afdeling
De uitspraak sluit aan bij de koers die zij eerder heeft ingezet. Concreet zicht op legalisering is sindsdien één van de omstandigheden die wordt betrokken. Ook hier staat voorop of handhavend optreden, gezien de omstandigheden van het geval, redelijk en gerechtvaardigd is. Daarbij spelen onder meer de duur van de overtreding, de mate waarin de beoogde vergunningverlening zeker en volledig is, en de gevolgen voor de omgeving een rol.

Conclusie en gevolgen voor de praktijk
Concreet zicht op legalisering biedt geen garantie tegen handhaving. Zolang een omgevingsvergunning ontbreekt, mag het bevoegd gezag vasthouden aan de bestaande, vergunde situatie en handhavend optreden. Voor de praktijk is dit een goede herinnering dat het vooruitlopen op vergunningverlening een risico blijft dat bewust moet worden afgewogen. De uitspraak van 15 april 2026 laat zien hoe dat risico (nadelig) kan uitpakken. Wij brengen graag in kaart welke vergunningen je nodig hebt bij jouw activiteiten, begeleiden jou bij de aanvraag of vechten de weigering aan. Komt het tot handhaving? Dan staan wij jou graag in raad en daad bij. Neem contact op met Werner Altenaar of Roza Morrison. Certa helpt je verder.