Inleiding
Een restaurant, een bar of toch een nachtzaak? Onder het nieuwe Amsterdamse horecabeleid, dat op 14 oktober 2026 in werking trad, maakt dat verschil. De indeling van een horecabedrijf werkt door in de toegestane activiteiten en openingstijden. Horecaondernemers moeten weten wat mag. De gemeente moet de regels toepassen bij vergunningverlening en toezicht. Hieronder bespreken we de belangrijkste veranderingen en de aandachtspunten voor de praktijk.

Niet het etiket, maar de activiteiten tellen

Het beleid onderscheidt vijf categorieën:

• lichte horeca;
• reguliere horeca;
• reguliere horeca fastfood;
• middelzware horeca; en
• zware horeca.

De activiteiten en de gevolgen voor de omgeving bepalen de indeling, niet de naam van de zaak. Ook muziek, dansen en afhaalactiviteiten wegen mee. Een gewijzigd concept kan daardoor in een andere categorie vallen. De gemeente verwerkt de nieuwe indeling stapsgewijs in het omgevingsplan. Tot die tijd blijven per locatie de bestaande categorieën gelden.

Openingstijden en overnames
Voor restaurants en fastfoodbedrijven gaat de uiterste sluitingstijd in het weekend van 03.00 naar 02.00 uur. Bestaande horecaondernemers krijgen bij een beperking van hun openingstijden een overgangstermijn van drie jaar. Voor nieuwe zaken en overnames waarvoor een nieuwe vergunning nodig is, gelden de nieuwe tijden direct. Onder voorwaarden is een ontheffing mogelijk. Voor bestaande avondhoreca geldt een afzonderlijke regeling: de avondhorecabestemming blijft ook bij overname behouden.

Ook de buurt blijft bepalend
Eén stedelijk beleid betekent niet dat overal dezelfde mogelijkheden bestaan. Stadsdelen kunnen bepaalde onderwerpen per gebied uitwerken. Denk aan ruimte voor nieuwe horeca, terrastijden en gebieden waar geen maatwerkontheffing voor openingstijden mogelijk is.

De bestaande terrastijden blijven voorlopig het uitgangspunt, totdat een gebiedsgerichte uitwerking andere tijden vastlegt.

Conclusie en gevolgen voor de praktijk
Wie wil weten wat het nieuwe beleid voor zijn zaak betekent, moet verder kijken dan de stedelijke hoofdregels. Breng daarom in kaart wat op de locatie is toegestaan. Controleer de openingstijden, de mogelijkheden voor een terras en eventuele ontheffingen. Doe dat voordat je een koop- of huurovereenkomst sluit of investeert in een ander concept. Zo voorkom je dat de plannen voor jouw zaak verder reiken dan de regels toelaten.

Heb je vragen over het nieuwe horecabeleid, een vergunningaanvraag of de toepassing van de regels? Neem contact op met Werner Altenaar of Lotte Rademakers.

De Tweede Kamer stemde op 13 oktober 2026 in met een wijziging van de Wet markt en overheid. Overheden moeten uitzonderingen op de gedragsregels voor eerlijke concurrentie beter onderbouwen. Tegelijkertijd heeft de Tweede Kamer het voorstel op onderdelen verspoepeld, onder meer voor sportaccommodaties.

Eerlijke concurrentie
De Wet markt en overheid bevat vier gedragsregels om oneerlijke concurrentie door overheden te voorkomen. Met een algemeenbelangbesluit kunnen economische activiteiten van deze regels worden uitgezonderd.

Wat verandert er?
De wetswijziging scherpt de voorwaarden voor die uitzondering aan. Overheden moeten duidelijker motiveren welk algemeen belang wordt gediend, waarom afwijking van de gedragsregels noodzakelijk is en hoe dat belang opweegt tegen de gevolgen voor ondernemers. Ook wordt consultatie voorafgaand aan een algemeenbelangbesluit verplicht, behalve bij de exploitatie van sportaccommodaties.

De Tweede Kamer heeft de voorgestelde vijfjaarlijkse herbeoordeling vervangen door een vijfjaarlijkse consultatie. Herbeoordeling van een algemeenbelangbesluit is alleen nodig bij relevante nieuwe feiten en omstandigheden. Zo blijven besluiten actueel en behouden maatschappelijke organisaties zekerheid over gemeentelijke steun. Verder mogen overheden zelf ontwikkelde opensourcesoftware gratis beschikbaar stellen en wordt de Wet markt en overheid permanent.

Wat betekent dit voor sportaccommodaties?
Voor algemeenbelangbesluiten over de exploitatie van sportaccommodaties vervalt de afzonderlijke voorafgaande marktconsultatie. Daarmee wordt rekening gehouden met het maatschappelijke belang van betaalbare en toegankelijke sportvoorzieningen. Die uitzondering geldt niet voor commerciële nevenactiviteiten, zoals horeca. De motiveringsplicht, belangenafweging en mogelijkheid van bezwaar en beroep blijven wel bestaan. Ook de vijfjaarlijkse consultatie blijft verplicht.

Daarnaast kunnen voldoende vergelijkbare activiteiten onder één algemeenbelangbesluit vallen, bijvoorbeeld een categorie gemeentelijke binnensportaccommodaties. De gemeente moet dit motiveren aan de hand van onder meer de aard, doelgroep, tariefstructuur en marktomstandigheden. Bij wezenlijke verschillen blijft afzonderlijke beoordeling nodig.

Als de Eerste Kamer instemt, treedt de wet naar verwachting op 1 juli 2027 in werking.

Vragen over Wet markt en overheid? Neem contact op met Werner Altenaar of Roza Morrison.

Inleiding
Wanneer heeft een bestuursorgaan procesbelang en kan het procederen bij de bestuursrechter? Het uitgangspunt is dat het procesbelang aanwezig is wanneer in hoger beroep geprocedeerd wordt over de uitleg van een planregel nadat een rechtbank een besluit heeft vernietigd. Daarbij speelt mee dat een rechterlijk oordeel gevolgen kan hebben voor toekomstige besluiten en daarmee precedentwerking kan hebben. Dat uitgangspunt kent echter uitzonderingen. In haar uitspraak van 19 augustus 2026 bevestigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: “Afdeling”) dat ook in dergelijke gevallen sprake moet blijven van een voldoende concreet, reëel en actueel procesbelang. Hieronder lees je de uitspraak in het kort en wat de gevolgen zijn voor de procespraktijk.

De uitspraak in het kort
Het college van B&W van Molenlanden verleende een omgevingsvergunning voor de bouw van 22 bedrijfsunits. Nadat de rechtbank had geoordeeld dat het college een planregel onjuist had uitgelegd, stelde het college hoger beroep in. Tijdens de procedure trok het bedrijf de vergunningsaanvraag in en werd de grond verkocht aan de gemeente. Volgens het college bleef een uitspraak van belang voor toekomstige gevallen.

De Afdeling oordeelt anders. Omdat geen concreet geschil meer bestond en niet aannemelijk was dat een uitspraak nog gevolgen zou hebben voor een lopende of toekomstige besluitvorming, ontbrak een voldoende actueel procesbelang. Daarbij acht de Afdeling van belang dat geen aanvraag meer voorlag waarop de planregel moest worden toegepast en dat ook geen andere procedures speelden waarin dezelfde uitleg van belang was. Bovendien beschikte het college over andere mogelijkheden om in toekomstige gevallen met de planregel om te gaan, bijvoorbeeld via een afwijkingsprocedure of een wijziging van de planregel. Het hoger beroep werd daarom niet-ontvankelijk verklaard.

Conclusie en gevolgen voor de praktijk
De uitspraak laat zien dat het uitgangspunt dat een bestuursorgaan procesbelang heeft bij een hoger beroep over de uitleg van een planregel niet onbegrensd is. Ook wanneer een principieel of juridisch belang bestaat bij beantwoording van een rechtsvraag, blijft een voldoende concreet en actueel procesbelang vereist. De bestuursrechter is daarbij niet bedoeld voor de beantwoording van abstracte rechtsvragen. Valt het onderliggende geschil tijdens de procedure weg, dan zal aannemelijk moeten worden gemaakt dat een uitspraak nog betekenis heeft voor lopende of voorzienbare besluitvorming. Een belang bij rechtsvorming of duidelijkheid voor toekomstige gevallen is daarvoor onvoldoende.

Voor gemeenten en andere bestuursorganen betekent dit dat kritisch moet worden beoordeeld of een procedure nog zinvol is wanneer de feiten tijdens het geding veranderen. Wie een procedure wil voortzetten, zal moeten kunnen aanwijzen welk concreet belang daarmee nog wordt gediend. Ontbreekt die koppeling met een lopende of voorzienbare besluitvormingssituatie, dan ontbreekt het procesbelang en blijft een inhoudelijk oordeel uit.

Heb je te maken met een bestuursrechtelijke procedure? Neem dan contact met ons op. Certa helpt je graag verder.

Een onrechtmatig besluit van een gemeente, provincie of ander bestuursorgaan kan grote gevolgen hebben. Denk aan een ten onrechte geweigerde omgevingsvergunning, een vernietigd handhavingsbesluit of een ingetrokken vergunning die een project vertraagt. De financiële schade kan aanzienlijk zijn. Maar wanneer draait de overheid daarvoor op? In dit artikel bespreken wij wanneer een schadeclaim mogelijk is en welke obstakels daarbij een rol spelen.

Wanneer is sprake van een onrechtmatig overheidsbesluit?
De regels over aansprakelijkheid voor onrechtmatig handelen zijn opgenomen in artikel 6:162 Burgerlijk Wetboek (BW). Deze regels gelden ook voor de overheid. Voor een succesvolle schadeclaim moet sprake zijn van een onrechtmatig besluit dat aan het bestuursorgaan kan worden toegerekend. Daarnaast moet de geschonden norm strekken tot bescherming van het getroffen belang (relativiteitsvereiste), moet causaal verband bestaan tussen het besluit en de schade en moet daadwerkelijk schade zijn geleden.

Besluitaansprakelijkheid begint met een onrechtmatig besluit. Daarvan is in ieder geval sprake als de bestuursrechter een besluit vernietigt na bezwaar en beroep. De onrechtmatigheid en toerekenbaarheid staan dan in beginsel vast. Ook een bestuursorgaan kan een besluit intrekken of herroepen. Daaruit volgt niet automatisch dat het besluit onrechtmatig was. Doorslaggevend zijn de redenen daarvoor.

Formele rechtskracht: wanneer strandt een schadeclaim?
Een belangrijk begrip binnen de besluitaansprakelijkheid is de formele rechtskracht van een besluit. Heeft bezwaar en beroep niet geleid tot vernietiging of herroeping? Of is geen gebruik gemaakt van deze rechtsmiddelen? Dan moet de rechter er in beginsel van uitgaan dat het besluit rechtmatig is. Dit is een belangrijk aandachtspunt. Wie een besluit onherroepelijk laat worden, loopt het risico dat een latere schadeclaim daarop afstuit. Tijdig bezwaar en beroep instellen is daarom vaak essentieel.

Relativiteit: beschermt de geschonden norm uw belang?
Een onrechtmatig besluit leidt niet automatisch tot aansprakelijkheid. De geschonden norm moet strekken tot bescherming van het getroffen belang. Dit wordt het relativiteitsvereiste genoemd. De rechter kijkt daarbij naar het doel en de strekking van de norm. Bij vergunningaanvragers en andere directe geadresseerden levert dit vereiste doorgaans weinig problemen op. Dat ligt minder voor de hand bij derden die slechts indirect door een onrechtmatig besluit worden geraakt.

Causaal verband bij schadevergoeding wegens een onrechtmatig besluit
Een ander belangrijk discussiepunt is het causaal verband. Het enkele feit dat een besluit onrechtmatig is, betekent niet dat alle schade voor vergoeding in aanmerking komt. De rechter onderzoekt of ook een rechtmatig besluit tot dezelfde schade zou hebben geleid. Is dat het geval, dan ontbreekt het vereiste causale verband en hoeft het bestuursorgaan de schade niet te vergoeden.

Welke schade kan op de overheid worden verhaald?
Het Burgerlijk Wetboek onderscheidt vermogensschade en ander nadeel. Veelal gaat het om vermogensschade, zoals projectvertraging, extra advieskosten, hogere financieringslasten, gemiste inkomsten of waardevermindering. De schade wordt begroot door de werkelijke situatie te vergelijken met de situatie die zonder het onrechtmatige besluit zou hebben bestaan.

Bestuursrechter of civiele rechter?
Voor schadeclaims wegens onrechtmatige besluiten kunnen zowel de bestuursrechter als de civiele rechter een rol spelen. Uitgangspunt is dat de bestuursrechter op grond van artikel 8:89 Algemene wet bestuursrecht bevoegd is om schadeclaims wegens onrechtmatige besluiten te beoordelen. Bij schadeclaims tot € 25.000 bestaat in beginsel keuzevrijheid tussen beide rechters. Bij hogere schadeclaims is uitsluitend de civiele rechter bevoegd. Een verzoeker kan in dat geval ook zijn vordering beperken tot € 25.000 om eerst gebruik te maken van de bestuursrechtelijke procedure. De civiele rechter is voor het bedrag daarboven niet gebonden aan het oordeel van de bestuursrechter. Wel geldt dat de bestuursrechter niet langer bevoegd is zodra de zaak bij de civiele rechter aanhangig is gemaakt. Wisselen van spoor is dan niet meer mogelijk.

Welke route het meest geschikt is, hangt af van de omstandigheden van het geval. De bestuursrechtelijke procedure is doorgaans laagdrempeliger en goedkoper. De civiele procedure biedt daarentegen meer mogelijkheden om een vordering op maat in te richten, bijvoorbeeld bij complexe of omvangrijke geschillen.

Conclusie
Een onrechtmatig besluit kan leiden tot aanzienlijke financiële schade. Toch leidt niet ieder vernietigd of herroepen besluit automatisch tot aansprakelijkheid van de overheid. Voor een succesvolle schadeclaim moet aan verschillende voorwaarden zijn voldaan, zoals het tijdig inzetten van rechtsmiddelen en het kunnen aantonen van de schade. Daarom is het belangrijk om al tijdens bezwaar- en beroepsprocedures oog te hebben voor de mogelijke schade en de bewijspositie. Ook de keuze tussen de bestuursrechter en de civiele rechter kan van invloed zijn op de wijze waarop schade het beste kan worden verhaald. Wie daar tijdig op anticipeert, vergroot de kans op een succesvolle schadeclaim.

Heb je te maken met schade als gevolg van een vernietigd, herroepen of onrechtmatig overheidsbesluit? Of wil je weten of een schadeclaim kansrijk is? Neem dan contact met ons op. Certa helpt je graag verder.

Wonen zonder parkeerplaats: wanneer is een parkeernorm van 0 mogelijk bij woningbouw?
De behoefte aan nieuwe woningen is groot. Tegelijkertijd is de beschikbare ruimte om parkeergelegenheid te realiseren in stedelijke gebieden beperkt. Bij binnenstedelijke woningbouw en vastgoedontwikkelingen ontstaat daardoor een spanningsveld tussen de wens om meer woningen te realiseren en de vraag waar toekomstige bewoners kunnen parkeren. Voor vastgoedeigenaren, projectontwikkelaars en andere initiatiefnemers van woningbouwprojecten kan een hoge parkeereis de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van een project onder druk zetten. Gemeenten kiezen daarom regelmatig voor een vraagsturend parkeerbeleid, waarbij niet volledig wordt voorzien in de parkeerbehoefte volgens de CROW-kentallen.

De uitspraak in het kort
In de uitspraak van 3 juni 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:3171) ging het over de transformatie van een voormalig kantoorgebouw naar een woongebouw met 420 woningen in Leiden. Daarnaast voorziet het plan in commerciële voorzieningen. In het bestemmingsplan werd de parkeernorm voor toekomstige bewoners op 0 gesteld. Bezoekers van bewoners en bezoekers en werknemers van de commerciële functies moesten wel gebruik kunnen maken van de bestaande parkeergarage. Bewoners van de naastgelegen wijk vrezen dat zij parkeeroverlast zullen ervaren. Het college zou volgens hen onvoldoende hebben gemotiveerd dat het op 0 stellen van de parkeernorm niet tot onevenredige parkeerhinder in de naastgelegen wijk zal leiden.

De Afdeling volgt dit betoog niet. Daarbij acht zij onder andere van belang dat het plangebied binnen een betaald parkeergebied ligt, goed bereikbaar is met het openbaar vervoer en de fiets en toekomstige bewoners geen bewoners- of parkeervergunning kunnen krijgen. Daarnaast weegt mee dat de gemeente de parkeerdruk blijft monitoren en zo nodig aanvullende maatregelen kan nemen als de parkeerdruk te hoog wordt. Uit de uitspraak volgt dat een parkeernorm van 0 niet onmogelijk is, mits dit goed wordt onderbouwd. De Afdeling kijkt bij de beoordeling vooral of de keuze voor een lagere parkeernorm voldoende is ingebed in het ruimtelijke beleid, mobiliteitsbeleid en de specifieke omstandigheden van het gebied.

Conclusie en gevolgen voor de praktijk
Voor vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars biedt deze uitspraak kansen. Een parkeernorm van 0 kan bijdragen aan de haalbaarheid van binnenstedelijke woningbouw, transformatieprojecten en andere vastgoedontwikkelingen. Tegelijkertijd vraagt dit om een zorgvuldige voorbereiding en onderbouwing.

In de praktijk is het belangrijk om al in een vroeg stadium een parkeerstrategie op te stellen. Daarbij moet goed worden onderbouwd dat het project niet leidt tot onevenredige parkeerhinder in de omliggende wijken. Ook blijft van belang dat de gekozen parkeernorm aansluit bij het parkeer- en mobiliteitsbeleid van de gemeente en de kenmerken van de locatie. Zo kan het op 0 zetten van de parkeernorm een bruikbaar instrument zijn om woningbouw en binnenstedelijke ontwikkelingen mogelijk te maken.

Neem contact met Werner of Roza op voor een summer check of de parkeernorm op 0 kan worden gezet voor jouw project.

Inleiding
In vergunningstrajecten loopt de praktijk regelmatig voor op de formele besluitvorming. Activiteiten worden aangepast of uitgebreid, terwijl de benodigde omgevingsvergunning nog niet is verleend. Vaak wordt daarbij aangenomen dat concreet zicht op legalisering voldoende is om handhaving te voorkomen. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: “Afdeling”) laat echter al jaren zien dat dit geen vaste regel is. De uitspraak van 15 april 2026 bevestigt dat óók tijdens de behandeling van een kansrijke vergunningaanvraag handhavend kan worden opgetreden. Zorg ervoor dat je vooraf in kaart hebt gebracht welke vergunningen je nodig hebt en dat je deze hebt verkregen.

De uitspraak in het kort
In de uitspraak van 15 april 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:2081) oordeelt de Afdeling over handhavend optreden tegen een eendenslachterij waarvan de bedrijfsactiviteiten zonder vergunning waren uitgebreid. Een omwonende had het college om optreden verzocht vanwege overlast. Voor een deel van de activiteiten was een vergunningaanvraag ter legalisering ingediend, zodat in zoverre concreet zicht op legalisering bestond. Dat was volgens de Afdeling echter geen reden om van handhaving af te zien. Het college mocht vasthouden aan de geldende vergunningen en lasten onder dwangsom opleggen, onder meer vanwege de duur van de overtredingen en het ontbreken van zicht op volledige legalisering.

De lijn van de Afdeling
De uitspraak sluit aan bij de koers die zij eerder heeft ingezet. Concreet zicht op legalisering is sindsdien één van de omstandigheden die wordt betrokken. Ook hier staat voorop of handhavend optreden, gezien de omstandigheden van het geval, redelijk en gerechtvaardigd is. Daarbij spelen onder meer de duur van de overtreding, de mate waarin de beoogde vergunningverlening zeker en volledig is, en de gevolgen voor de omgeving een rol.

Conclusie en gevolgen voor de praktijk
Concreet zicht op legalisering biedt geen garantie tegen handhaving. Zolang een omgevingsvergunning ontbreekt, mag het bevoegd gezag vasthouden aan de bestaande, vergunde situatie en handhavend optreden. Voor de praktijk is dit een goede herinnering dat het vooruitlopen op vergunningverlening een risico blijft dat bewust moet worden afgewogen. De uitspraak van 15 april 2026 laat zien hoe dat risico (nadelig) kan uitpakken. Wij brengen graag in kaart welke vergunningen je nodig hebt bij jouw activiteiten, begeleiden jou bij de aanvraag of vechten de weigering aan. Komt het tot handhaving? Dan staan wij jou graag in raad en daad bij. Neem contact op met Werner Altenaar of Roza Morrison. Certa helpt je verder.